Bociany policzone !

Mniej wi?cej co 10 lat odbywa si? w Europie powszechny spis bocianów. W tym roku taki spis odby? si? ju? po raz  siódmy, price a mnie przypad?o w udziale „zaopiekowanie si?” powiatem cz?stochowskim wraz z miastem Cz?stochowa. Obszar nie ma?y, bo 1679,2 km2, obejmuj?cy 17 jednostek administracyjnych (gmin). W zbieraniu danych pomogli mi: Grzegorz Kaczorowski, Marcin Borowik wraz z Kasi? Ko?mider, Roman Ociepa, Krzysztof S?ota i Jerzy Walaszczyk.

Zebrane wyniki nie s? niestety optymistyczne. Na ca?ym badanym obszarze zanotowano 100 zaj?tych gniazd przez pary l?gowe (HPa). W porównaniu do poprzedniego cenzusu, przeprowadzonego w 2004 roku, nast?pi? spadek liczebno?ci w ilo?ci par l?gowych a? o 27 % !!! Pozostaje ?ywi? nadziej?, ?e ten znaczny spadek par l?gowych nie jest zapowiedzi? d?u?ej utrzymuj?cego si? trendu.

?rednie zag?szczenie wynios?o 5,9 pary l?gowej na 100 km2 powierzchni ogólnej (w 2004 roku dla badanego obszaru by?o to 8,1 pary; Profus 2006). Rozmieszczenie par l?gowych w poszczególnych gminach by?o bardzo zró?nicowane (mapa 1). Najwi?cej par stwierdzono w gminach: Koniecpol – 23, D?browa Zielona – 13, K?omnice – 12, Mstów – 11 i Lelów – 10. ?adnej pary l?gowej nie odnotowano na obszarze gminy Olsztyn, chocia? potwierdzono tam istnienie 1 gniazda (HB). Suche, wy?ynne obszary Jury Krakowsko – Cz?stochowskiej jak wida? nie s?u?? bocianim parom.

HPa 2014_cr
Mapa 1. Rozmieszczenie par (HPa) bociana bia?ego na badanym obszarze w 2014 roku (N=100)
Tabela
Tabela 1. Wyniki cenzusu bociana bia?ego w 2014 roku na obszarze powiatu cz?stochowskiego wraz z Miastem Cz?stochowa. Oznaczenia: HPa – liczba par l?gowych; StD – zag?szczenie par l?gowych HPa/100 km2; HPm1….HPm4 – liczba piskl?t w gnie?dzie zdolnych do wylotu; HPo(m) – gniazdo zaj?te przez par? z m?odymi lecz wszystkie piskl?ta zgin??y; HPo(g) – w gnie?dzie zosta?y z?o?one jaja jednak nie dosz?o do wyklucia si? m?odych; HPo(x) – gniazdo zaj?te przez par? bez sukcesu l?gowego, nie ustalono czy zosta?y z?o?one jaja lub wyklu?y si? piskl?ta; HB 1, HB2 – gniazdo odwiedzane przez jednego lub dwa bociany od tygodnia do miesi?ca; HE – gniazdo zaj?te przez jednego bociana d?u?ej ni? miesi?c; JZa – ?rednia liczba m?odych na par?; JZm – ?rednia liczba m?odych na par? z sukcesem l?gowym; H0 – gniazdo nie zaj?te.

 

Udzia? ró?nych sposobów zaj?cia gniazd i efektu l?gowego dla 114 gniazd stwierdzonych na obszarze powiatu cz?stochowskiego wraz z M.Cz?stochowa w 2014 roku

 

 Na mapach poni?ej przedstawiono dla porównania zag?szczenie par l?gowych (StD) w roku 2004 i 2014. Wida? wyra?nie, ?e najwi?ksze spadki liczebno?ci odnotowano na obszarach ma?ych gmin po?o?onych na po?udnie i po?udniowy-zachód od Cz?stochowy oraz na obszarze gmin: D?browa Zielona i K?omnice.

Jakie przyczyny takiego stanu rzeczy ? My?l?, ?e przede wszystkim zmniejszanie si? powierzchni trwa?ych u?ytków zielonych kosztem obsiewania gruntów np. kukurydz?, b?d? zaprzestania na tych obszarach prowadzenia dzia?alno?ci rolniczej, co powoduje zarastanie odpowiednich dla bocianów ?erowisk.

StD 2004_cr kopia

StD 2014_cr kopia

IMG_5057a
Sukcesja i zarastanie dogodnych ?erowisk dla bocianów. Jak w takim g?szczu znale?? pokarm dla siebie i m?odych w gnie?dzie ?

 

Pary, które przyst?pi?y do l?gów wyprowadzi?y ??cznie 232 m?ode, które by?y zdolne do opuszczenia gniazda, co daje ?redni? 2,6 m?odego na par? z sukcesem l?gowym (JZm). W 8 gniazdach zaj?tych przez pary l?gowe l?gi nie zako?czy?y si? sukcesem. Stanowi?y one 8% gniazd, w których bociany przyst?pi?y do l?gów. Najwi?cej takich przypadków odnotowano na obszarze gmin: Kruszyna i Mstów. G?ówn? przyczyn? strat w bocianich l?gach by?a pogoda, przede wszystkim obfite opady deszczu. Podczas tegorocznego cenzusu odnotowano równie? bardzo du?? ró?nic? w wieku piskl?t obserwowanych w gniazdach.

IMG_9575a
HPm4 – taki widok cieszy oczy :-). Niestety, tylko w 15 gniazdach (15%) odnotowano taki sukces l?gowy. Na zdj?ciu gniazdo we wsi Wiercica gm. Przyrów, obok remizy OSP.
IMG_0108a
Pierwsze próby lotu. Gniazdo we wsi Zawada, ul. Ko?ciuszki 50a gm. K?omnice

 

Wi?kszo?? gniazd zaj?tych przez bociany umiejscowiona by?a na s?upach podpi?tych do sieci (55 %). Praktycznie wszystkie takie gniazda posadowione by?y na platformach, co korzystnie wp?ywa na bezpiecze?stwo l?gów tego gatunku. Nie sposób nie zauwa?y?, ?e ponad 10 % gniazd zlokalizowanych by?o na s?upach wolnostoj?cych, które zaistnia?y w terenie dzi?ki pozytywnemu nastawieniu do bocianów gospodarzy. Wszystko wskazuje na to, ?e takich odpowiednich miejsc z my?l? o bocianich gniazdach, b?dzie powstawa?o na tym terenie wi?cej. Przynajmniej tak mo?na wywnioskowa? z przeprowadzonych w terenie rozmów z gospodarzami. Gniazda usytuowane na drzewach stanowi?  ponad 1/4 wszystkich gniazd. Gniazda te wymagaj? praktycznie corocznych zabiegów ograniczaj?cych ich zarastanie.

Umiejscowienie gniazd w innych lokalizacjach jak chocia?by na dachach, tak ch?tnie kiedy? wykorzystywanych przez bo?ki, na tym obszarze nale?y uzna? ju? w kategoriach ciekawostki przyrodniczej.

Umiejscowienie gniazd bociana bia?ego na obszarze powiatu cz?stochowskiego i M.Cz?stochowy w 2014 roku
IMG_9516 - Kopia
Zalas Biedy 7, gm. D?browa Zielona – jedyne gniazdo na badanym obszarze zbudowane na dachu budynku
IMG_0182 kopia
Wypada aby na ulicy Bocianiej mieszka?y te? i bociany. I tak jest :-). Adamów ul. Bociania 23, gm. K?omnice
IMG_9319a
Najbardziej malownicze bocianie gniazdo znalaz?em przy ulicy …. Malowniczej 184 w Cz?stochowie :-).

 

Tradycja ludowa na trwale wpisa?a bociana bia?ego w polski krajobraz i po prostu niech tak pozostanie, musimy jednak ci?gle pami?ta?, ?e bociany wymagaj? naszej sta?ej pomocy :-).

 

Literatura:

Profus P. 2006. Bocian bia?y w województwie ?l?skim w roku 2004, [w:] Guziak R., Jakubiec Z. (red.) 2006. Bocian bia?y Ciconia ciconia (L.) w Polsce w roku 2004. Wyniki VI Mi?dzynarodowego Spisu Bociana Bia?ego. PTPP „pro Natura”. Wroc?aw.

Miał być pelikan kędzierzawy i …kędzierzawą czuprynę miał ;-)

Na mojej li?cie gatunków widzianych w kraju nie mam jak do tej pory ?adnego z dwóch gatunków pelikanów, medications które pojawiaj? si? u nas od czasu do czasu. Kiedy w sobot? pó?nym wieczorem dowiedzia?em si? od Radka Gwo?dzia, ?e na Stawach Milickich ko?o Potaszni p?ywa sobie pelikan k?dzierzawy Pelecanus crispus, wypatrzony przez Paw?a Ko?odziejczyka, me serce ju? zacz??o si? radowa? ;-). W niedzielny poranek potwierdzi?o obecno?? pelikana k?dzierzawego kilka osób, wi?c nie pozosta?o nic innego jak szybko ruszy? w kierunku Doliny Baryczy. Dotarli?my z Radkiem na miejsce wczesnym popo?udniem i … przysz?o nam prze?y? ogromne rozczarowanie. Okaza?o si? bowiem, ?e pelikanem k?dzierzawym by? …  afryka?ski pelikan ma?y Pelecanus rufescens,  prawdopodobnie uciekinier z hodowli. Niestety 🙁

IMG_5106_cr
Czupryn? mam …
IMG_5158_cr
… k?dzierzaw?, ?e a? hej
IMG_5153_cr
Ale mam te? czarny kantarek, ciemne oko, jasn? obr?czk? oczn? która dodatkowo jest te? obrze?ona na czarno, ?e o zabarwieniu dzioba nie wspomn?.
Nie b?d? „robi?” za pelikana k?dzierzawego i ju?  😉
IMG_5141_cr
Zapolowa? na rybk?? Czemu nie, zawsze ch?tnie.
IMG_5177_cr
Niez?a „paszcza”. Pojad?em, ziewa mi si?, wi?c mo?e pora na sjest? ?