Kabarecik z czeczotkami cabaret

W systematyce z czeczotkami już jest pewien problem a może okazać się, że będzie gorzej, a może lepiej 😉 . Ale po kolei. Utarło się od czasów wiekopomnego dzieła Crampa (1994), dalej wstecz już nie sięgałem 😉 , że na obszarze WestPalu mamy zasadniczo trzy podgatunki czeczotki Acanthis flammea: nominatywny A. f. flammea zamieszkujący północne obszary euroazjatyckie od Norwegii aż hen hen na wschód (również północ Nearktyki), czeczotkę brązową A. f. cabaret, której areał lęgowy jest rozczłonkowany i obejmuje Wyspy Brytyjskie, Alpy, obszary wzdłuż wybrzeży Morza Północnego od NW Francji do Danii, południowej Szwecji i południowo-zachodniej Norwegii oraz górzyste obszary centralnej Europy i czeczotkę dużą (?) A. f. rostrata (polskiej nazwy nie znalazłem w naszej „Kompletnej liście ptaków świata”, ba nawet tego podgatunku tam nie ma) z Islandii, południowej Grenlandii i Wysp Baffina (choć co niektórzy  uważają, że na Islandii występuje A. f. islandica ). Do tego jeszcze jeżeli dołożyć czeczotkę tundrową Acanthis hornemanni, której areał obejmuje skrajnie północne obszary Eurazji (Północnej Ameryki też), to wydawało się, że czeczotkowy świat mamy w ręku 😉 . Okazuje się, że wszystkie czeczotkowe podgatunki można zobaczyć w Polsce (nawet tą z Islandii czy Grenlandii patrz zdjęcie poniżej) ale tak de facto każdy prowadzący swoje listy gatunkowe ptasiarz odhaczał sobie dwa gatunki (czeczotkę oraz czeczotkę tundrową) i był „happy”. No ale nic nie trwa wiecznie i spokój z czeczotkami został zmącony 🙂 . Zaczęto wydzielać czeczotkę brązową A. f. cabaret jako odrębny gatunek (np. Knox i in. (2001) czy Van Duivendijk (2011)). I tak znalazła się ona na liście ptaków WP prowadzonej na kultowym duńskim Netfuglu. Choć w wykazach gatunków  prowadzonych przez AERC (Association of European Records and Rarities Committees) i IOC (International Ornithological Committee) niezmiennie traktuje się  „cabaretkę” tylko jako podgatunek tym niemniej, gdzieś w oddali, czuć powiew zmian w czeczotkowej systematyce 😉 . Co gorsza, dla „łowców gatunków”, zmiany mogą pójść zupełnie w drugą stronę.  A to za sprawą pracy amerykańskich badaczy Masona i Taylora, którzy to przeanalizowali genotyp północnoamerykańskich czeczotek A. flammea i A. hornemanii i okazało się, że DNA obu gatunków jest praktycznie takie samo i nie odpowiada za zróżnicowanie ich wyglądu. A powinno, jeżeli mamy mówić o zróżnicowaniu gatunków. A więc ujmując to najprościej mamy do czynienia z różnymi formami barwnymi tego samego gatunku.  Głowa mnie rozbolała, ale będzie co będzie  😉 .

A moje zainteresowanie zgłębieniem tematu czeczotkowego wzięło się z konieczności zobaczenia w końcu (albo jak kto woli zaliczenia 😉 ) czeczotki brązowej. Bo, skoro jestem zapisany na liście ptasiarzy Netfugla wypadałoby tego ptaka mieć w swojej „kolekcji”. Tym bardziej, że co po niektórzy polscy koledzy już ze mnie zaczęli sobie szydzić, że to niby mam ponad 600 gatunków a nie mam tak pospolitego 😉 . Trzeba było w końcu z tym zrobić porządek. Okazja się nadarzyła. Paweł Malczyk przekazał mi info, że obrączkuje ptaki koło swojego domu i ma dużo czeczotek tej zimy, w tym znaczną część stanowią właśnie czeczotki brązowe. Wybrałem się więc w szybkie odwiedziny (raptem 40 minut samochodem) i czeczotkę brązową mam z głowy 🙂 .  „Pablo” dzięki wielkie.  Póki co się cieszę 🙂 .  A na zdjęciach poniżej wszystkie „czeczoty” w całej okazałości.

_MG_2173a
Czeczotka brązowa (Acanthis flammea cabaret) albo (Acanthis cabaret) 🙂 . Na razie mój numer 636 na liście WP Netfugla 😉
61063e097f5e94b6f200839a01a925b8
Czeczotka (Acanthis flammea flammea) fot. C.Pióro
Czeczotka (Acanthis flammea rostrata) złapana 14.01.2015 roku w Łodzi przez Marcina Fabera (autor zdjęcia). Oj widać, widać różnice 🙂
Z15
Czeczotka tundrowa (Acanthis hornemanni) – 31.01.2014, Łódź

Dziękuję Przemkowi Chyraleckiemu i Marcinowi Faberowi za przesłanie prac dotyczących tematu czeczotek.

Literatura:

  • Cramp S., Perrins C.M. (eds). 1994. The Birds of the Western Palearctic. Vol. VIII. Oxford University Press.
  • Knox A, Helbig A.J, Parkin D.T, Sangster G. 2001. The taxonomic status of Lesser Redpoll. British Birds 94:260-267.
  • Duivendijk van N. 2011. Advanced Bird ID Handbook. The Western Palearctic. New Holland Publishers.
  • Mason A.N., Taylor A.S. 2015. Differentially expressed genes match bill morphology and plumage despite largely undifferentiated genomes in a Holarctic songbird. Molecular Ecology, vol.24: 3009-3025